Dünya Ticaret Örgütü 2006 verilerine göre, 12 trilyon dolara yaklaşan dünya ticaretinin coğrafi dağılımında, gelişmiş Avrupa’nın yüzde 42, Kuzey Amerika’nın da yüzde 14 dolayında olmak üzere toplam yüzde 56 payı olduğu görülüyor. Kalan pazarın yüzde 28’e yakını Asya’ya ait, G. Amerika ve BDT toplamda yüzde 3.6’lık pay alıyorlar ve Ortadoğu yüzde 5.5, Afrika yüzde 3.1 paya sahip.

Gelişmiş Kuzey Amerika ve Avrupa’nın yaklaşık 6.6 trilyon dolara ulaşan ihracatlarının ağırlıkla kendi coğrafyaları içinde gerçekleştiği görülüyor.

K. AMERİKA, ‘İÇ PAZARI’ VE AVRUPA İLE ENTEGRE

ABD, Kanada ve Meksika’dan oluşan K. Amerika, 2006’daki 1 trilyon 700 milyar dolara ulaşan ihracatının yüzde 54’ünü bölge içinde gerçekleştirirken yüzde 19’unu Asya’ya, yüzde 17’sini Avrupa’ya gerçekleştiriyor. Diğer coğrafyaların payı yüzde 10. Yani K. Amerika’nın ticaret hinterlandı ağırlıkla kendi kıtası ve Avrupa’dan (yüzde 71) oluşuyor. Asya ve öteki bölgeler onda üçlük büyüklükte. ABD ve Kanada, daha çok yüksek katma değerli sanayi malı ve hizmet üretimi gerçekleştirirken Meksika’nın ağırlıkla petrol, tüketim malları üretimi ve ihracatında uzmanlaştığı biliniyor.

AVRUPA’NIN DEV ‘İÇ PAZARI’ VAR

Toplam 36 ülkeden oluşan Avrupa, dünya ticaretindeki yüzde 42’lik payı ile ana ticaret arenası. 2006’da 5 trilyon dolara ulaşan kıta ticaretinin ağırlıkla “kıta içi” gerçekleştiği görülüyor. Avrupa’daki 36 ülkenin ihracatları yüzde 75 oranında birbirine dönük. Bu anlamda yaşlı kıta devasa bir iç pazar gibi.

Türkiye’nin de aralarında yer aldığı Avrupa ülkeleri, ihracatlarının dörtte üçünü kıta içine yaparken yüzde 9’unu K. Amerika’ya, yüzde 7’sini Asya’ya, kalan yüzde 9’unu da öteki coğrafyalara gönderiyorlar. Avrupa’nın bu 36 ülkesi arasında da hiyerarşik bir görünüm var. Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda, Avrupa’nın “merkez” ülkelerini oluştururken, diğerlerinin kademe kademe bu ülkelerin bir tür periferisini (çevre) oluşturdukları söylenebilir. Özellikle AB tam üyeliğine henüz geçmemiş Türkiye gibi ülkeler, çevrenin en dış halkasını oluşturuyorlar. AB’ye yeni alınan Polonya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan, Romanya gibi ülkelerse AB’nin yeni “çevre” ekonomileri ve bu ülkelerdeki işgücü maliyeti, sendikal örgütlenmelerin geriliği, AB normlarının yeterince yerleşmemesi, Avrupa ÇUŞ’larının üretimlerini bu ülkelere aktarmaları ve ihracının buralardan yapılması ile sonuçlanmış.

Avrupa, ürettiklerinin dörtte üçünü kendi coğrafyasında değişime tabi tutup eritirken ve yüzde 9’unu K. Amerika’ya, yüzde 16’sını diğer coğrafyalara aktarırken, üretim için gereksindiği başta enerji olmak üzere hammaddeleri ağırlıkla Ortadoğu, Afrika ve BDT bölgeleri ülkelerinden sağlamaya çalışıyor.