Türkleri kontrol zorlaşıyor

Wikileaks,ABD eski Büyükelçisi Edelman’ın bilgi notunu ele geçirdi.Notta,ABD eski komutanlarından Michael Mullen ile dönemin Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök,ABD’nin Karadeniz’deki etkinliğinin artırılmasını konuşuyor.

Wikileaks belgelerinde,ABD Ankara eski Büyükelçisi Eric S. Edelman’ın 2005 yılında Washington’a gönderdiği bilgi notunun ayrıntılarının da yer aldığı ortaya çıktı.Wikileaks’in eline geçen belgenin içeriğinin doğru olup olmadığı ise ABD büyükelçiliği tarafından üzerine düşülen “ANKARA-SIPDIS” ibaresinden anlaşılıyor.Bilgi notunda 22-24 Mart 2005 arasında dönemin Genelkurmay başkanı Hilmi Özkök’ün,ABD komutanlarından Michael Mullen ile ABD’nin Karadeniz’de ki ve Irak’ta ki etkinliği üzerine görüşmeler yaptığı dile getiriliyor.

Notta,ABD’nin o dönem ki Avrupa Deniz Kuvvetleri Komutanı ve Napoli şehrindeki NATO müşterek kuvvet komutanı Michael Mullen’in daha sonra Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek tarafından verilen yemeğe katıldığı,dönemin Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök ve Genelkurmay İkinci Başkanı İlker Başbuğ ile Ege ve İstanbul’da ki Deniz Kuvvetleri Komutanlarıyla görüştüğü ve İzmir’deki NATO üssünü ziyaret ettiği yazıyor.

‘1 Mart tezkeresi parlamenter bir kaza’

Edelman’ın notuna göre Özkök,Ortadoğu’daki ABD girişimlerinin “kazandığını” gözlemliyor ve Mullen’e “Sizin başarınız bizim güvenliğimizdir” diyor.Hilmi Özkök 1 Mart 2003 tarihinde tezkerenin geçmemesini “ parlamenter bir kaza” olarak niteliyor ve “Bu ‘kazanın’ bizim ilişkilerimize gölge düşürmesine izin vermemeliyiz” diyor.Özkök,Mullen’le görüşmesinde,Türkiye’nin tezkereye rağmen ABD’yi desteklediğini;Türk hava sahasının kullanılmasına ve 2 füzenin Türkiye’de konuşlanmasına izin verildiğini hatırlatıyor.Özkök ayrıca,iki ülke ilişkilerinde sadece sorunlara vurgu yapılmaması gerektiğini,iyi unsurların daha fazla olduğunu belirtiyor.

‘Çuval olayını unuttuk’

Siyasi olarak iki ülke arasındaki ilişkilerin olumlu olması yönünde çabalayan Özkök,”askeri ilişkilerin genelde olumlu olduğunu ve bu süreçte sıkıntı yaratan sadece bir olayın yaşandığını,bunun da 4 Temmuz 2003 tarihinde Irak’ın Süleymaniye kentinde Türk askerlerinin gözaltına alınması olduğunu” (çuval olayı) söylüyor ve “bu olayın bile unutulup gittiğini” kaydediyor.Mullen de Özkök’ün sözlerine katılıyor ve ikili ilişkileri geliştirmeye odaklanılması gerektiğini vurguluyor.

‘Türkleri kontrol etmek zor’

Notta ayrıca,Mullen’in Özkök’e Nisan ayında Marmaris’te yapılacak olan festivale bir ABD Deniz Kuvvetleri gemisinin katılacağını hatırlattığı belirtiliyor.Özkök’ün ise askeri gemi ziyaretinden memnun olduğunu,böylece kamuoyuna iki ülke arasındaki ilişkilerin olumlu yansıtılacağını,ayrıca ülke ekonomisine katkı sağlanacağını söylediği ifade ediliyor.Ancak Özkök,Türk kamuoyunu kontrol etmenin gün geçtikçe zorlaştığını da Mullen’e bildiriyor.

Mullen,ziyaretlerinde Irak ile ilgili olarak,Ekim 2004’te yaptığı ziyarete göre durumun çok daha “ümit verici” olduğunu da dile getiriyor.Irak Güvenlik Güçleri’nin “eğitilmesinde” Türkiye’nin yardımları için Özkök ve Başbuğ’a teşekkürlerini sunuyor.Başbuğ da Iraklıların Türkiye’de “liderlik eğitimi” almaları konusunda daha önceden teklifte bulunduklarını hatırlatıyor.

NATO’ya Karadeniz yolu

Bilgi notuna göre,Hilmi Özkök NATO’nun Karadeniz’e çıkmasına karşı çıkmıyor ancak bunun Rusya ile ilişkilere zarar vereceğinden çekindiğini söylüyor.Her iki taraf da bu ziyaretin,ABD ile Türkiye’nin askeri ilişkilerini geliştireceğini değerlendiriyor.Türkiye’nin Karadeniz’de “güvenli bir ortam” yaratmak amacıyla Karadeniz Uyum Harekatı’nı (Operation Black Sea Harmony) başlattığı görüşülürken,Mullen,Avrupa Müttefik Komutanlığı’nın (SACEUR) Türkiye’yi desteklemek için hazır olduğunu,Türkiye’nin liderlik etmesi gerektiğini ve NATO’nun bu konuda Türkiye’ye yardımcı olabileceğini vurguluyor.

Aydınlık